صفحه اصلی  |  راهنمای سایت  |  امور کاربران  |  پرسش و پاسخ  |  ارتباط با مؤسسه
مؤسسه در استانها
  

دفتر مرکزی:
تهران، خیابان احمد قصیر (بخارست)، نبش کوچه دهم، پ 17، برج ایراتل،
کدپستی: 1514743111
تلفن: 88555555 (100خط)
تهران: 1881


شعبه مشهد مقدس:
مشهد مقدس، بلوار جانباز،
کوچه جانباز2،
نبش میلاد شمالی14 پلاک3
کدپستی: 9197864561
تلفن: 05117650450 (33خط)


شعبه قم:
قم، بلواربسیج،
بین کوچه های 23 و 25
کدپستی: 3715964996
تلفن: 02517730403
02517738211


شعبه آران و بیدگل:
آران و بیدگل،
بلوار امام خمینی،
کوچه رزاق زاده
کدپستی: 8741718651
تلفن: 88-03622729182


شعبه تنکابن:
تنکابن، خیابان جمهوری،
کوچه قائم، پلاک29
کدپستی: 67614-46817
تلفن: 01924235743
فکس: 01924238184


شعبه کرمان:
کرمان، چهارراه کاظمی،
روبروی بیمه ایران،
بالای کتابفروشی شکوری
کدپستی: 7613859387
تلفن: 03412226550


شعبه بیرجند:
بیرجند، خیابان معلم،
معلم 13، پلاک2
کدپستی: 9717864561
تلفن: 16-05612210012



شعبه زاهدان:
زاهدان، میدان امام علی (ع)،
میدان فلسطین،
جنب یخچال سازی
کدپستی: 9816697757
تلفن: 05412412117



شعبه ایلام:
ایلام، میدان شهید کشوری،
بلوارشهید بهشتی،
روبروی صدا و سیمای مرکز ایلام
تلفن: 08412240212


 

  
 
خانواده، کانون یادگیری چگونه اندیشیدن و چگونه زیستن
خانواده، کانون یادگیری چگونه اندیشیدن و چگونه زیستن

 

 افشین طباطبایی
نویسنده و پژوهشگر مسائل اجتماعی

خانواده، کانون یادگیری، چگونه اندیشیدن و چگونه زیستن است. خانواده نخستین کانونی است که کودکان از آن مذهب، اخلاق، روش‌های ارتباط و نگرش را یاد می‌گیرند. چون کودکان هزاران ساعت را در تعامل با خانواده می‌گذرانند ازاین‌رو، طبق نظریه یادگیری مشاهده‌ای، مثبت‌اندیشی نیز از خانواده آموخته می‌شود، البته خود ساختار خانواده نیز تا حدی از جامعه تأثیر پذیر است اما نه هر خانواده‌ای.
در خانواده مثبت‌اندیش اعضای خانواده خود را قادر و توانا می‌دانند و نگاه‌شان به دیگران آکنده از مهر و عاطفه است. چنین خانواده‌هایی قادر خواهند بود هر ناممکنی را به ممکن تبدیل کنند و توفیق و کامکاری را نصیب خود سازند.
معمولاً انسان‌هایی از موفقیت بیش‌تری برخوردارند (در همه‌ ابعاد آن- مادی، معنوی و... ) که کانون خانواده آن‌ها گرمتر و محکم‌تر بوده است. هر انسانی احتیاجات و نیازهایی دارد که بسیاری از آن باید در کانون خانواده تأمین شود. نیازهای فیزیولوژیک (جسمی) ، نیازهای عاطفی (تعلق و محبت)، نیازهای روحی (تعلق و محبت)، نیازهای امنیتی (امنیت روانی) ، نیازهای اجتماعی (عزت نفس)، نیازهای فکری و اندیشه و... تا بتواند به خودشکوفایی (رشد استعدادها) که به معنای کامل شدن شخص و رسیدن به انرژی‌ها و پتانسیل بالقوه اوست، برسد.
اما افراد کمی به مرحله خود شکوفایی می‌رسند. شاید بتوان گفت کسانی که در رشته‌ا‌ی، شغلی، علمی، هنری، تجاری، ورزشی و... به نقطه اوج می‌رسند و دارای رکورد و عناوینی می‌شوند به خودشکوفایی نزدیک می‌شوند. از طرف دیگر نباید خودشکوفایی را با موفقیت یکی بدانیم زیرا افراد بسیاری به نقطه اوج و پیشرفت رسیده‌اند، اما شخص کاملی نشده‌اند و بالعکس «وضعیت متزلزلی» پیدا کرده‌اند. شاید خودشکوفایی همان تلاش فطری در جهت ذات خداجوی انسان باشد.
از نظر جامعه‌شناسان نیازهای یک انسان به امنیت و آسایش باید کم و بیش ارضا شود تا او انگیزه تلاش برای کسب موفقیت شغلی یا یادگیری مهارت‌های ورزشی، فنی و اجتماعی را بیابد. عالی‌ترین انگیزه خودشکوفایی هنگامی تحقق می‌یابد که نیازهای دیگر برآورد شده باشند.
درنتیجه برای این‌که یک خانواده سالم بتواند تمامی نیازهای افراد خود را برآورده سازد، باید ویژگی‌های ممتازی داشته باشد. خانه و خانواده باید محل سکون و آرامش باشد نه محل فرسایش. بی‌شک در خانه‌ای که محل آرامش برای افراد خانواده نیست (تنش و اصطکاک زیاد است) مشکلات رخ می‌نماید؛ بر همه اعضای خانواده است که برای برطرف کردن سختی‌ها و باز کردن گره‌ها تلاش کنند.
اگر همه اعضای خانواده به وظایف دینی و اخلاقی خود عمل کنند، بدون تردید خانه به محلی امن و سرشار از آسایش و آرامش تبدیل می‌شود. ارمغان خجسته این آسایش، آرامش بخشیدن به افراد خانواده است که چه بسا در بیرون مشکلاتی دارند اما در خانه و در میان دیگر اعضا آن را فراموش می‌کنند. در پرتو خانواده‌ای آرام است که افراد برای ورود به فردای جامعه، انرژی‌های جدیدی را کسب می‌کنند.
خانواده پایگاه و دژ مستحکمی برای انسان‌  است. بدون شک چارچوب‌های فکری و ذهنی صحیح در خانواده‌ای با بنیان‌‌های اصولی رقم می‌خورد. اگر خانواده از شالوده و شیرازه محکم و نظامی صمیمی برخوردار باشد؛ بخصوص خانواده‌هایی با پایه‌های قوی مذهبی، فرزندانی که در چنین خانواده‌ای بزرگ می‌شوند مجهز به سپری حفاظتی و امنیتی شخصی، برگرفته از عقاید و باورهای‌شان هستند، چنین افرادی وقتی وارد جامعه می‌شوند در برخورد با سختی‌ها، مشکلات، مصائب و چالش‌های مختلف زندگی از پا نمی‌نشینند و به سادگی میدان را خالی نمی‌کنند، چون اهل مبارزه و جنگیدن هستند.
هم‌چنین در برابر ناهنجارهای اجتماعی؛ اعتیاد، منفی‌نگری‌، بدبینی و... ناخودآگاه دارای حریم امنیتی و سپر حفاظتی هستند. یعنی در برابر ویروس‌های مخرب اجتماعی واکسینه شده‌اند، درنتیجه دیگر لازم نیست پدر و مادر همواره نگران و دلواپس وضعیت فرزندشان باشند، چون او خود مواظب خودش است.
انسان به‌واسطه چارچوب‌های محکم اعتقادی و تربیتی صحیح در یک خانواده سالم، قادر است به نحو مطلوب و شایسته از خود حفاظت و مراقبت کند و به‌سادگی از راه راست منحرف نمی‌شود.

مسئولیت‌پذیری در خانواده
 احساس مسئولیت و انجام درست و بموقع آن، خانواده را که جامعه‌ای کوچک و مقدس به شمار می‌رود به سوی رستگاری رهنمون می‌کند. برای رسیدن به این مهم در آغاز باید جایگاه افراد مشخص شود. چون مسئولیت، زمانی معنا می‌یابد که وظیفه و جایگاه فرد مشخص شده باشد. همان‌طور که هیچ فردی بدون وظیفه نیست، همه وظایف هم به دوش یک نفر نیست، یعنی مسئولیت‌ها باید تقسیم شود.
 در خانواده باید جایگاه مرد و زن درگام اول مشخص شود. هنگامی که مسئولیت‌ها بنا برجایگاه فرد معنا پیدا می‌کند، مسئولیت‌ها تقسیم می‌شود. باید توجه داشته باشیم که تقسیم مسئولیت‌ها به معنای تعیین ارزشمندی و کرامت افراد نیست. بلکه براساس توانمندی‌ها است که هر مسئولیتی مشخص می‌شود.
در نظام خانواده نه زن بودن ملاک کرامت و برتری است و نه مرد بودن دلیلی برای ارزشمندی بیش‌تر محسوب می‌شود. از نظر قرآن، ملاک برتری و کرامت انسانی فقط تقواست. از میان زن و مرد هرکدام که با تقواتر باشند نزد خدا محبوب‌تر هستند و از درجه کرامت بیشتری برخوردارند.
از دیدگاه قرآن کریم ارزش اعمال انسان به جنسیت او مربوط نمی‌شود. اگر کسی عمل خوبی انجام دهد، نتیجه عمل خود را می‌بیند و زن یا مرد بودن تفاوتی نمی‌کند. در پیشگاه الهی همه یکسانند و به یک میزان از کرامت انسانی بهره‌مندند، کرامت بیشتر زمانی به دست می‌آید که فرد در راه تقوا گام بردارد و تلاش بیشتری کند.
مؤلفه محیط زندگی هم تا حد زیادی درشکل‌گیری الگوهای ذهن انسان نقش دارد. اگر هرکسی در محیطی عاری از تنش، خشونت، درگیری و... که شامل محله، مدرسه، محیط کار، و کلاً محیطی فاقد دورویی، ریا، پلشتی و صفات ناپسند دیگر رشد کند قطعاً چارچوب‌های ذهن‌اش میل به مثبت‌نگری و مثبت‌اندیشی دارد.
ولی اگر انسان در شرایطی ناپسند و سرشار از دروغ و اضطراب و... در محیطی که حفظ جان و تأمین نیازهای اولیه زندگی‌اش (غذا- لباس- خواب و... ) بالاترین دغدغه خاطر او باشد و برای حفظ سلامتی مجبور به جنگ و ریا و دروغ مدام باشد، بالطبع چارچوب‌های ذهنی چنین انسانی میل به بدبینی و منفی‌نگری خواهد داشت.
انسانی که در محیط خانوادگی سرشار از ترس و وحشت و اضطراب بزرگ شده باشد؛ نمی‌تواند نظام ذهنی مثبتی پیدا کند. درصد بالایی از خطاکاران و کسانی که دچار انحراف اخلاقی و آسیب‌های اجتماعی می‌شوند، در محیط‌های خانوادگی تخریب شده با روابطی ناسالم و منهدم بزرگ شده‌اند.
از این‌رو محیط خانواده تأثیر عمیقی بر الگوهای ذهنی انسان دارد. البته هر قاعده‌ای استثنا دارد. انسان‌های فرهیخته‌ای بوده‌اند که در محیط‌هایی سرشار از خشونت، تنش، زشتی، جنگ (چه خانوادگی، چه اجتماعی) و... بزرگ شده‌اند. یعنی از میان مشتی خار هم‌چون گلی سر برآورده‌اند.
اگر می‌خواهیم جامعه را از نظر امنیت، کاهش اضطراب عمومی، زشتی‌ها، ناهنجاری‌های اجتماعی وامثالهم، پاک و ایمن ساخته و فضا را برای رشد کودکان و نوجوانان مناسب و سلامت سازیم، باید آموزش و تغییرالگوهای ذهنی و گرایش به سمت مثبت‌نگری را از هسته خانواده‌ها، زوج‌های جوان، دختران و پسران آغاز کنیم.

روزنامه ايران - دوشنبه ۲۳ تير ۱۳۹۳- شماره ۵۶۹۴



تاریخ درج مطلب :  24/04/93  

 
دفتر مرکزی : تهران ، خیابان بخارست ، نبش کوچه دهم ، برج ایراتل ، کدپستی 1514743111 ، تلفن : 88555554 ، (18 خط ) ، 1881
کلیه حقوق این سایت متعلق به www.KHEIRIE-ImamReza.ir می باشد. 1387©