صفحه اصلی  |  راهنمای سایت  |  امور کاربران  |  پرسش و پاسخ  |  ارتباط با مؤسسه
مؤسسه در استانها
  

دفتر مرکزی:
تهران، خیابان احمد قصیر (بخارست)، نبش کوچه دهم، پ 17، برج ایراتل،
کدپستی: 1514743111
تلفن: 88555555 (100خط)
تهران: 1881


شعبه مشهد مقدس:
مشهد مقدس، بلوار جانباز،
کوچه جانباز2،
نبش میلاد شمالی14 پلاک3
کدپستی: 9197864561
تلفن: 05117650450 (33خط)


شعبه قم:
قم، بلواربسیج،
بین کوچه های 23 و 25
کدپستی: 3715964996
تلفن: 02517730403
02517738211


شعبه آران و بیدگل:
آران و بیدگل،
بلوار امام خمینی،
کوچه رزاق زاده
کدپستی: 8741718651
تلفن: 88-03622729182


شعبه تنکابن:
تنکابن، خیابان جمهوری،
کوچه قائم، پلاک29
کدپستی: 67614-46817
تلفن: 01924235743
فکس: 01924238184


شعبه کرمان:
کرمان، چهارراه کاظمی،
روبروی بیمه ایران،
بالای کتابفروشی شکوری
کدپستی: 7613859387
تلفن: 03412226550


شعبه بیرجند:
بیرجند، خیابان معلم،
معلم 13، پلاک2
کدپستی: 9717864561
تلفن: 16-05612210012



شعبه زاهدان:
زاهدان، میدان امام علی (ع)،
میدان فلسطین،
جنب یخچال سازی
کدپستی: 9816697757
تلفن: 05412412117



شعبه ایلام:
ایلام، میدان شهید کشوری،
بلوارشهید بهشتی،
روبروی صدا و سیمای مرکز ایلام
تلفن: 08412240212


 

  
 
صبحانه را مثل پادشاه بخور شام را مثل گدا

نگاهی به فرهنگ تغذیه در ایران
صبحانه را مثل پادشاه بخور شام را مثل گدا


 فاطمه احمدزاده

یکی از مواردی که در بند دوازدهم «سیاست‌های کلی سلامت» به آن اشاره شده، اصلاح سبک زندگی در زمینه تغذیه است. موضوعی که خاستگاه آن فقط خانواده است. بی‌تردید برای رسیدن به این مهم و  تضمین سلامت خانواده باید روش و سبک زندگی را بر پایه آموزه‌های فرهنگ ملی، دینی و اصول علمی تدوین کرد. موضوع تغذیه و اصلاح شیوه و سبک غذا خوردن امروز به یکی از معضلات جدی در کشور‌های در حال توسعه و صنعتی تبدیل شده است. سرعت و تکنولوژی با وجود رهاوردهای مثبت برای ایجاد آسایش در زندگی بشر پیامدهای ناگواری هم به دنبال داشته است.

به گفته کارشناسان حوزه بهداشت و درمان عامل اصلی بروز بیماری‌های جدید و مرگ و میرهای ناشی از انواع بیماری‌ها مانند سرطان و بیماری‌های قلبی و عروقی چیزی جز شیوه نادرست تغذیه نیست، اما آنچه جالب به نظر می‌رسد این است که با کمی توجه از سوی سیاستگذاران برای آموزش خانواده‌ها در جهت اصلاح شیوه تغذیه و سبک زندگی می‌توان از بسیاری از این معضلات پیشگیری کرد. حمیده سلطانی فر که در حال خرید از یکی ازمیادین میوه و تره بار شهر تهران است، در ارتباط با شیوه و سبک زندگی خود می‌گوید: <متأسفانه شرایط زندگی باعث شده آنطور که باید به موضوع تغذیه و انضباط در وعده‌های غذایی توجه نکنم. هر چند سعی می‌کنم، صبحانه را کامل مصرف کنم اما وعده ناهار به دلیل شرایط شغلی یا گاهی به دلیل سیری که مصرف کامل صبحانه در من ایجاد کرده در برنامه روزانه‌ام جای مهمی ندارد>.
وی درباره وعده شام خود می‌افزاید:‌ <به دلیل استرس روزانه و این‌که شب کنار خانواده جمع هستیم در وعده شام در حد سیری کامل غذا می‌خورم.>
این شهروند تهرانی در پاسخ به دلیل حذف وعده ناهار از وعده‌های غذایی می‌گوید:‌ <یک دلیل تنبلی برای آوردن غذا به محل کار است و یک دلیل هم دسترسی نامناسب به غذاهای آماده است. در حال حاضر در سوپر مارکت‌ها دسترسی به چیپس و پفک که همه مسئولان نسبت به مصرف آن موضع گرفته و هشدار می‌دهند به راحتی در بسته بندی‌های بهداشتی در دسترس است، اما مواد غذایی سالم حاوی سبزیجات سالم به ندرت قابل دسترسی است.>
مریم مولایاری که در یک مؤسسه فرهنگی مشغول به کار است درباره شیوه و عادات غذایی خانواده خود توضیح می‌دهد:‌ <تردیدی نیست که در وعده‌های غذایی هیچ گونه استانداردی در زندگی کارمندی رعایت نمی‌شود و این موضوع در بین همکاران من هم صدق می‌کند. به دلیل حجم کار و استرس، مدت زمانی که به تغذیه اختصاص داده می‌شود، بسیار ناچیز است. به‌طوری که توجه به عادات غذایی جزو اولویت‌های چندم زندگی من به شمار می‌رود. حتی پیش آمده گاهی اوقات از وعده ناهار غافل می‌شوم و این موضوع باعث می‌شود تلافی آن را در سفره شام دربیاورم.>
وی درباره مواد غذایی مصرفی می‌گوید:‌ <خوشبختانه در مواد غذایی مصرفی و میزان آن دقت بسیاری دارم. فرزند من در سن رشد قرار دارد و این موضوع باعث شده به نوع مواد غذایی و شیوه تهیه آن بسیار توجه کنم.>
مولایاری براین باور است که رواج فست فود‌ها در وعده‌های غذایی سالم واقعاً خلل وارد کرده است. به‌طوری که فرزند وی در انتخاب غذا گرایش بیشتری به فست‌فودها دارد در حالی که استفاده از این مواد غذایی نه تنها بهداشتی نیست بلکه موجب سیری کاذب می‌شود.
محسن فانی دانا در حال خروج از یک فست فود که به گفته خودش دو هفته یکبار یک شکم سیر از عزا  در می‌آورد، از عادات غذایی نامناسب خود می‌گوید، اما وجه تمایز او این است که تقصیر را به گردن وضعیت شغلی خود نمی‌اندازد.
وی می گوید:‌ <وعده‌های غذایی من تشکیل شده از صبحانه گاهی اوقات و شام کامل، وعده ناهار هم که از سال‌ها پیش به‌طور کلی از برنامه غذایی ما حذف شده است.
دانا می‌افزاید: <اغلب دو هفته یکبار برای صرف غذا بیرون می‌روم و گرایشم بیشتر به سمت فست فود است.>وی علت این گرایش خود را خوشمزگی و سیری مضاعفی می‌داند که بعد از خوردن فست فود به وجود می‌آید.
 تأثیر مستقیم شیوه تغذیه بر بروز بیماری‌ها
براساس اعلام مسئولان وزارت بهداشت آمار ابتلا به بیماری‌هایی همچون سرطان، دیابت، قلب و عروق روبه افزایش است، به‌طوری که کارشناسان دائماً هشدار خود را نسبت به تغییر و اصلاح سبک و شیوه تغذیه معطوف کرده‌اند و عامل اصلی بروز این بیماری‌ها را تغییر سبک زندگی و شیوه تغذیه مردم عنوان می‌کنند. 
دکتر علی اکبر سیاری معاون بهداشتی وزیر بهداشت، بارها به موضوع ضرورت اصلاح شیوه وسبک زندگی به خصوص تغذیه اشاره کرده و می‌گوید:  <سه عامل کم تحرکی، عادات غذایی نامناسب و مصرف سیگار عاملان اصلی ابتلا به  بیماری‌های مزمن فشارخون، دیابت، سکته‌های قلبی و مغزی در کشور است. این در حالی است که توانمندسازی جامعه برای مقابله با این بیماری‌ها در بعد سلامت جسمی، روانی، اجتماعی تحقق یافتنی است. به‌طوری که می‌توان  سه رفتار تحرک، عادات خوب غذایی و مضرات مصرف دخانیات را به مردم آموزش داد.>
چاقی 26 میلیون ایرانی، مرگ 91 هزار نفر به علت بیماری قلبی در سال، مرگ 43 هزار نفر به دلیل بیماری مغزی و مرگ سالانه 30 هزار ایرانی به دلیل ابتلا به سرطان به گفته سیاری قابل پیشگیری است. به‌طوری که برخی از این بیماری‌ها تا 80 درصد و برخی دیگر تا 40 درصد با پیشگیری قابل کنترل است.
به گفته وی نقش تغذیه صحیح در پیشگیری از بیماری‌ها، انکار ناپذیر است. در حال حاضر  18 درصد نوجوانان در ایران با اضافه وزن دست به گریبان هستند. معضلی که به دنبال آن باید منتظر افزایش فشار خون، افزایش قند خون، سرطان و سکته‌های زودرس مغزی و قلبی بود.این در حالی است که با اصلاح شیوه تغذیه نه تنها می‌توان از بروز چنین مخاطراتی در آینده جلوگیری کرد، بلکه رهاورد این اتفاق مهم، کاهش هزینه‌های درمان برای مردم و دولت خواهد بود.
همچنین رسول دیناروند معاون غذا و داروی وزیر بهداشت با تأکید بر وظایف وزارت بهداشت در زمینه تأمین سلامت و امنیت غذایی می‌گوید:‌ <تغییر شیوه زندگی در تمام دنیا در افزایش آمار بیماری‌های ناشی از غذای ناسالم تأثیر گذاشته است. در کشور ما عامل یک سوم مرگ و میرها متوجه بیماری‌های قلبی و عروقی و سرطان‌هاست، که دلیل آن شیوه و سبک تغذیه مردم است، اما  این موضوع در بسیاری از کشورها کنترل شده است. به‌طوری که آمار ابتلا به این بیماری‌ها در این کشورها سیر نزولی داشته است. این در حالی است که درایران هنوز نتوانسته‌ایم روند صعودی بروز بیماری‌های وابسته به غذا را کاهش دهیم.>
 اصلاح تغذیه و ارائه برنامه غذایی مناسب
سبک و شیوه زندگی امروز، همپای سرعت پیشرفت علم و تکنولوژی در حال تغییر است و این سرعت بارزترین دلیل گرایش مردم به انواع غذاهای فست فودی و بی‌برنامگی در وعده‌های غذایی خانواده‌ها شده است. زمانی که از چگونگی برنامه غذایی افراد سؤال می‌کنید اغلب از بی‌نظمی موجود در وعده‌های غذایی و گاه از مواد غذایی مصرفی روزانه خود احساس خوشایندی ندارند و با  دلیل تراشی تقصیر را برگردن وضعیت شغلی و خانوادگی و کمبود وقت می‌اندازند. اما در درون، همگی براین باورند که اگر بخواهند می‌توانند همچون گذشته سفره‌ای سالم و مغذی داشته باشند.
تردیدی نیست عادت‌های غلط غذایی از دوران کودکی در فرد شکل می‌گیرد و برای همیشه با فرد همراه خواهد بود. اینجاست که نقش پدر و مادر در خانواده در تعیین سبک و شیوه تغذیه خانواده و فرزندان به روشنی نمایان می‌شود. باید‌ها و نباید‌های غذایی از طریق پدر و مادر در فرزند درونی می‌شود به شکلی که فرد در بزرگسالی به سختی خواهد توانست شیوه تغذیه خود را تغییر دهد. بنابراین با اصلاح شیوه تغذیه از ابتدای دوران کودکی توسط پدر و مادر، می‌توان امیدوار بود که زنجیره وار موضوع شیوه تغذیه اصلاح و در راستای آن از بسیاری از بیماری‌ها پیشگیری خواهد شد.
زهرا احمدی، کارشناس تغذیه در گفت‌و‌گو با ایران ضمن بیان این مطلب که مصرف مواد غذایی در بین مردم ایران زیر سؤال است، می‌گوید: <در ایران گروه‌های مختلف غذایی که توصیه می‌شود، به میزان لازم مصرف نمی‌شود.>
به اعتقاد وی در سبک درست تغذیه فرد باید از همه گروه‌های غذایی که شامل گروه غلات با سبوس (غلات کامل)، گروه شیر (کم چرب)، گروه گوشت (کم چرب) و سبزیجات (به وفور) و میوه به اندازه متعادل  و گروه تنقلات مصرف کند، اما متأسفانه مشاهده شده است که رعایت نکردن مصرف گروه‌های مختلف غذایی موجب شیوع بیماری‌های قلبی و عروقی آن هم به میزان بسیار بالا در بین مردم کشور شده است.
این کارشناس تغذیه می‌افزاید: <بالا بودن مصرف چربی، کالری، کربوهیدرات بالا (غلات) از عوامل شیوع این بیماری هاست. متأسفانه دیده می‌شود در بین ایرانیان برنج که جزو غلات محسوب می‌شود در سبد تغذیه‌ای مردم به وفور و در وعده‌های غذایی حجم بالایی را به خود اختصاص داده است. علاوه بر آن برنج همراه با روغن فراوان در سفره ایرانی صرف می‌شود. این در حالی است که برنج باید در حد 10 قاشق غذا خوری با روغن بسیار کم مصرف شود.>
احمدی با بیان این‌که گوشت‌ها منابعی غنی از چربی‌ها و کلسترول هستند عنوان می‌کند:  همین مواد غذایی عواملی برای ایجاد ناراحتی‌های قلبی و عروقی به شمار می‌آید. بنابراین یکی از عادات غلط غذایی در کشور ما مصرف بالای چربی‌ها و گروه گوشت به میزان بالاست.
وی می‌گوید: <در علم تغذیه  برای افراد بزرگسال در هفته دو وعده بیشتر گوشت قرمز توصیه نمی‌شود و خانواده‌ها باید مصرف گوشت را به سمت استفاده از گوشت ماهی (حاوی منابع غنی امگا 3) و گوشت مرغ و بوقلمون و در مجموع گوشت ماکیان ببرند. البته توصیه ما بیشتر به سمت گوشت بوقلمون است به دلیل داشتن منابع غنی آنتی اکسیدان‌ها و این‌که فاقد هورمون بوده و یا میزان هورمون در آن بسیار پایین است.>
این کارشناس تغذیه، نبود سبزیجات را در سفره ایرانی یکی از عادات  غلط غذایی می‌داند و می‌افزاید: <آنچه در سبک و شیوه تغذیه در کشور ما دیده می‌شود و بسیار جای تأسف دارد، مصرف پایین سبزیجات از جمله کاهو، گوجه، خیار، بوروکلی، لوبیا سبز و گروه کلم‌هاست. سبزی با داشتن منبع فیبری بالا و آنتی اکسیدان‌ها درعین حال از کالری پایین برخوردار است، اما به این منبع غذایی در سفره ایرانی توجه نمی‌شود. این در حالی است که مصرف سبزیجات به لحاظ اقتصادی بسیار با صرفه‌تر از گروه پروتئین‌ها و گوشت‌ها هستند و به وفور در کشور ما وجود دارد با این حال گرایش مردم بیشتر به سمت خوردن مواد غذایی پر چرب است.>
به گفته وی سویا منبعی غنی حاوی از انواع املاح و ویتامین‌هایی است که بسیار مفید است و اگر با سبزیجاتی مانند قارچ و سبزیجات سبز رنگ سرو شود می‌تواند یک غذای کامل باشد.
از آنجایی که نان مصرفی بدون سبوس است احمدی درپاسخ به این سؤال که برای تأمین غلات کامل مردم چه باید کنند، می‌گوید: درست است انواع نان آن طور که باید عرضه شود، نمی‌شود اما بهترین انواع نان، نان سنگک است. به دلیل این‌که  از آرد کامل سبوس دار تهیه می‌شود. علاوه بر نان برای تأمین غلات می‌توان از ماکارونی‌هایی که از غلات کامل تهیه شده نیزاستفاده کرد. 
این کارشناس ارشد تغذیه در تشریح  بهترین نوع عادات غذایی در وعده‌های غذایی روزانه می‌گوید:‌ <برای صبحانه کامل، نان سبوس دار مانند سنگک، 30 گرم پنیر کم چرب، دو عدد مغز گردو و یک لیوان شیر کم چرب بدون شکر و قند توصیه می‌شود. برای میان وعده یک واحد میوه کفایت می‌کند. در وعده  ناهار یک فرد بزرگسال باید از گروه گوشت 120 گرم گوشت بوقلمون یا مرغ و سبزیجات و 5 تا 10 قاشق غذا خوری برنج یا 2 برش نان استفاده کند. برای وعده عصر هم یک واحد میوه و یک لیوان شیر کم چرب، یک یا دو عدد خرما توصیه می‌شود. برای شام که باید حداقل باشد یک پیاله ماست و خیار و یک بشقاب کامل سبزیجات به صورت خام یا آبپز توصیه می‌شود.> 
وی در پاسخ به این‌که اگر قرار باشد یک وعده غذایی حذف شود کدام وعده توصیه می‌شود، می‌افزاید:‌ <بی‌تردید وعده شام! اما در کشور ما به دلیل مشغله‌های کاری وعده صبحانه و ناهار را که باید به صورت کامل به آن پرداخته شود،  از وعده غذایی حذف شده و در صورت سرو غذا در وعده‌های صبح و ظهر با یک  سیری کاذب همراه است.>
متأسفانه بعد از بازگشت به خانه به دلیل این‌که خانواده دور هم هستند معمولاً غذایی را مصرف می‌کنند که غنی از چربی و کربوهیدرات است. بعد از صرف شام هم  به دلیل بی‌تحرکی، همه کالری دریافت شده، جذب و تبدیل به بافت چربی می‌شود که منجر به بیماری‌های قلبی و عروقی، کمر دردها و پا دردها خواهد شد. 
احمدی سه اصل تعادل، تنوع و نظم غذایی را اساس شیوه و سبک مناسب تغذیه برشمرده و می‌گوید:  اگر سبک و شیوه غذایی ما درست شود بی‌تردید بسیاری از بیماری‌های شایع در بین مردم ایران کنترل خواهد شد. این اصل اساسی درشیوه و عادات غذایی بسیار با اهمیت است. تعادل یعنی استفاده از انواع گروه‌های غذایی به میزان توصیه شده، تنوع یعنی از همه گروه‌های غذایی حتی در حداقل، مورد استفاده قرار بگیرد، نظم به معنی وعده‌های غذایی صبحانه، میان وعده صبح، ناهار، میان وعده عصر و شام بسیار حداقل است.
وی درپاسخ به این پرسش که پدر و مادر به عنوان رکن اصلی خانواده چه میزان تعیین‌کننده عادات غذایی هستند، می‌افزاید: <حتماً کودک را از 6 ماهگی که  آغاز مصرف مکمل غذایی در نوزاد است با کنترل زیاد و اصول علمی، تغذیه کنند. کم وزن بودن را دلیلی برای زیاد خوراندن به فرزند نبینند به این دلیل که این موضوع در بزرگسالی عامل اصلی چاقی خواهد بود. اگر پدر و مادر در زندگی عادات درست غذایی را سر لوحه قرار دهند بی‌تردید این موضوع در فرزند درونی خواهد شد.>
 مصرف فست فود و تقدیم بیماری به خانواده 
این کارشناس تغذیه با انتقاد از  رستوران‌ها و فست فود‌ها به عنوان مکانی برای  تفریح عمومی مردم می‌گوید:   با قاطعیت اعلام می‌کنم  60 درصد رستوران‌های ما از بهداشت کافی برخوردار نیستند. متأسفانه رتبه‌بندی‌هایی که به این گروه داده شده است کاملاً صوری است. دریافت رتبه‌بندی‌های ایزو و یا haccp  که به‌عنوان میزان رعایت بهداشت به رستوران‌ها اعطا می‌شود بازگو‌کننده واقعیت نیست.  احمدی توصیه می‌کند که مردم در صورت رفتن به رستوران‌ها و فست فودها که امروزه به دلیل سوددهی بالا رشد قارچ‌گونه دارند،از خوردن سالاد و پیاز خام خودداری کنند و در صورت مصرف آبگوشت چربی آن را کاملاً بگیرند.
وی همچنین درخصوص استفاده از سوسیس و کالباس هشدار می‌دهد: <سوسیس و کالباس و پنیر پیتزا را در برنامه غذایی خود به حداقل ممکن برسانید و از وعده‌های غذایی خود حذف کنید. مصرف یکبار در ماه، آن هم از محصولات مطمئن، اشکالی ندارد، در غیر اینصورت هشدار می‌دهم مصرف این مواد غذایی سرطان زاست و ما با دست خودمان بیماری را وارد خانواده خود می‌کنیم.>

روزنامه ایران - چهارشنبه ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۳
 



تاریخ درج مطلب :  13/02/93  

 
دفتر مرکزی : تهران ، خیابان بخارست ، نبش کوچه دهم ، برج ایراتل ، کدپستی 1514743111 ، تلفن : 88555554 ، (18 خط ) ، 1881
کلیه حقوق این سایت متعلق به www.KHEIRIE-ImamReza.ir می باشد. 1387©